وضعیت منابع آب در ایران

این روزها بحث بحران آب و وضعیت منابع آب در ایران بسیار جدی و هر منطقه از کشور به شکلی درگیر این بحران شده است. خشک شدن پیکره های منابع آب سطحی چون دریاچه ها، تالابها، رودخانه ها و زوال کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی چهره طبیعت ایران را دگرگون کرده است.

این مسئله هر روز پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی عمیق تری را رقم می زند. به روایت آمار، خشک شدن سالانه ۱۳ هزار هکتار باغ پسته در کرمان، خالی شدن روستاها و مهاجرت به شهرها، گسترش پدیده حاشیه نشینی در شهرها و افزایش امار آسیب های اجتماعی بخشی کوچکی از پیامدهای این بحران است. دلایل متعددی نیز برای بروز این بحران متصور می شوند. از خشکسالی و تغییر اقلیم گرفته تا سوءمدیریت و افزایش جمعیت و غیره.

وضعیت منابع کنونی منابع آب

ایرانیان را از سخت‌کوش‌ترین انسانها در ساختن تمدن در عرصه زمین می دانند.
باید گفت که رابطه آب با جامعه ایرانی مسئله تازه‌ای و جدیدی نیست. کم آبی با روح انسان ایرانی در پیوند است. ۸۵ درصد طبیعت ایران دارای اقلیمی خشک و فراخشک بوده و بیش از ۷۰ درصد مناطق ایران بارش سالانه ای کمتر از ۲۰۰ میلی متر دارند. این یعنی ایران با یک هیدرولوژی سخت ناشی از توزیع نامتناسب زمانی و مکانی بارندگی روبرو بوده اند. از این رو کم‌آبی از مولفه های ذاتی طبیعت خشن ایران بوده است. از این رو است که شاید ایرانیان را از سخت‌کوش‌ترین انسانها در ساختن تمدن در عرصه زمین می دانند. حفر کیلومترها تونل زیرزمینی، چاه، آب انبارها و یخچالهای متعدد نشان از سرمایه گذاری متعدد ایرانیان برای پی ریزی تمدن در این عرصه جغرافیایی دارد. شکل زیر وضعیت پراکندگی بارش در سطح کشور را نشان می دهد.

در یک دهه گذشته میزان منابع آب تجدیدپذیر کشور به ۱۱۰ میلیارد مترمکعب وحتی اخیراً در ۵ سال گذشته به ۱۰۰ میلیارد متر مکعب کاهش پیدا کرده است.

سیاست گذاران و تصمیم گیرندگان در ۵ دهه گذشته با تاکید بر صرف بر مدیریت تامین آب، با ساخت سدها برای ذخیره درون و برون سالی و انتقال آب سعی بر مدیریت این پراکندگی مکانی و زمانی در منابع آب سطحی کشور کردندطبق آمار رسمی تا انتهای دهه ۸۰، طبیعت ایران هر ساله به طور متوسط میزان آبی معادل ۱۳۰ میلیارد مترمکعب را هر ساله در اختیار جامعه ایرانی قرار می داده است. ۱۱۸ میلیارد مترمکعب از این میزان منابع تجدیدپذیر ناشی از ریزش های جوی بوده، که تنها ۳۰ درصد حجم ریزش ها بوده و ۷۱ درصد از حجم ناشی از ریزش های جوی به صورت تبخیر و تعریق از دسترس خارج می شود، و حدود ۱۲ میلیارد مترمکعب از طریق جریان های سطحی وارد کشور می شود و یا به صورت رودخانه های مشترک مرزی جریان پیدا می نمایداما بر اساس اظهار نظر مسئولین وزارت نیرو، به دلیل تغییر اقلیم و بهم خوردن تعادل بین منابع زیرزمینی و سطحی و زوال کیفی منابع، این مقدار بنا در یک دهه گذشته به ۱۱۰ میلیارد مترمکعب وحتی اخیراً در ۵ سال گذشته به ۱۰۰ میلیارد متر مکعب کاهش پیدا کرده است. مشخص نبودن وضعیت میزان منابع تجدیدپذیر در دسترس به صورت دقیق و شفاف، در کشوری که به این میزان آب اهمیت دارد، نیز خود حکایت پرغصه ای است

در دهه های اخیر دست اندازی به منابع آب تجدیدناپذیر شده است که سهم آیندگان و ضامن حفظ تمدن ایرانی در این خطه جغرافیایی است.

وضعیت اسفبار این است که در دهه های اخیر علاوه بر مصرف تمام منابع آب تجدیدپذیر، دست اندازی به منابع آب تجدیدناپذیر شده است که سهم آیندگان و ضامن حفظ تمدن ایرانی در این خطه جغرافیایی است. برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی تجدید پذیر در دهه های اخیر به صورت بی رویه و غیرپایداری افزایش پیدا کرده است. میزان چاه ها از ۴۷ هزار حلقه چاه در سال ۱۳۵۰ به حدود ۷۶۳ هزار حلقه چاه تا سال ۱۳۹۰ افزایش پیدا کرده است که این روند همچنان ادامه دارد. شکل زیر وضعیت افزایش حفر چاه در دهه های اخیر را نشان می دهد.

در سال‌های اخیر علیرغم افزایش تعداد چاه‌ها، میزان تخلیه افزایش نیافته ‌است.

چنانچه ملاحظه می شود ابتدا با حفر چاههای بیشتر میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی بیشتر شده است. اما نمودار نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر علیرغم افزایش تعداد چاه‌ها، میزان تخلیه افزایش نیافته ‌است. این به آن معنی است که منابع آب زیرزمینی ایران به حد نهایی ظرفیت خود رسیده و با حفر چاه بیشتر امکان برداشت بیشتر از این منابع وجود ندارد

این برداشت بی‌رویه منجر شده است که بر اساس آمار رسمی وزارت نیرو تا سال ۱۳۹۵ از ۶۰۹ محدوده مطالعاتی و دشت کشور، ۳۱۹ دشت ممنوعه بحرانی شوداین تعداد دشت ممنوعه بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد منابع آب زیرزمینی کشور را در خود ذخیره داشته اند. دشت های باقی مانده یا بسیار کوچک هستند و یا از نظر جغرافیایی و زمین شناختی امکان توسعه در آنجا ممکن نبوده است. نقشه زیر وضعیت دشت های ممنونه در کشور را نشان می دهد.

بیشتر منابع آب باقی مانده در سفره های آب زیرزمینی شور بوده و دارای کیفیت نامطلوبی هستند.

شایان توجه بسیار است که مطابق آمار رسمی وزارت نیرو میزان منابع آب زیرزمینی تجدیدناپذیر کشور حدود ۵۰۰ میلیارد مترمکعب برآورده شده است که بر اساس آمار تا سال ۱۳۹۵ حدود ۱۳۱ میلیارد مترمکعب از این ذخایر استراتژیک تجدیدناپذیر برداشت شده استاین آمار به این معنی نیست که که تنها ۲۵ درصد از این منابع برداشت و مصرف شده است، بلکه آنچه که بسیار باید مورد تاکید قرار گیرد این است که بیشتر منابع آب باقی مانده در سفره های آب زیرزمینی شور بوده و دارای کیفیت نامطلوبی هستندبه این معنی که درست است که از نظر کمی آبی وجود دارد اما از نظر کیفی این آب قابل استفاده برای فعالیت های انسان شامل کشاورزی، صنعت و شرب نیست

پیامدهای بحران آب در ایران

تداوم این شرایط موجب شده که پیامدهای گسترده پیدا و پنهان اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی بحران آب هر روز آشکار تر می‌شود.

بهره‌برداری بی‌رویه و ناپایدار از منابع آبی در چندین دهه گذشته منابع آب کشور را در وضعیت بسیار شکننده ای قرار داده و تداوم این شرایط موجب شده که پیامدهای گسترده پیدا و پنهان اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی بحران آب هر روز آشکار تر می‌شوداز پیامدهای زیست محیطی مشهود و آشکار بحران آب می توان به زوال اکوسیستم‌های آبی از جمله کم شدن آب دریاچه‌ها، تالاب‌ها، کاهش آبدهی رودخانه و پایین رفتن سطح آب زیرزمینی، خشک شدن قنات‌ها، چشمه‌ها و چاه‌های آب، ، زوال زیست‌بوم های وابسته، تنزل کیفیت آب، نشست زمین، شوری اراضی و بیابان‌زایی و توسعه بیابان‌ها اشاره کرد

بر اساس گزارش بانک جهانی هزینه‌های سالانه تخریب زیست محیطی مرتبط با آب در ایران بسیار بالاست. نمودار زیر نشان میدهد که هزینه سالانه زیست محیطی مرتبط با آب در ایران در مقایسه با چند کشور خاورمیانه و شمال آفریقا چند درصد از تولید ناخالص داخلی را شامل می شود.

پیامدهای اقتصادی بحران آب در همه بخشهای اقتصادی قابل مشاهده است. در بخش کشاورزی  افزایش هزینه پمپاژ و استحصال آب، خشک شدن باغات و زمین های کشاورزی، کاهش عملکرد کشاورزی، افزایش ریسک محصولات کشاورزی و غیره را می توان از پیامدهای بحران آب نام برد. برای مثال، سالانه حدود ۱۳ هزار هکتار باغ پسته در استان کرمان خشک می شوند و نخلستان های جنوب در اثر بی آبی در حال خشک شدن هستند و کیفیت محصولات بسیار نازل شده است. به دیگر سخن، کشاورزی ایران در اثر بحران آب دچار خسارتهای بسیار زیادی شده استبا توجه به پیوند خوردن نظام کشاورزی با مسئله معیشت، به ویژه معیشت روستاییان، در ایران، زوال بخش کشاورزی ایران به معنی به خطر افتادن معیشت روستاییان است. در بخش صنعت هم امکان توسعه فعالیت های صنعتی در عرصه سرزمینی به دلیل محدودیت آب بسیار پرچالش شده و صنایع مختلف صنعتی، کشاورزی، خدماتی چون توریسم تحت تاثیر قرار گرفته است. برای مثال با وجود رودخانه زاینده رود و جذابیت‌های آن و پل‌های روی آن، صنعت گردشگری در سال باعث رونق اقتصادی منطقه اصفهان شده بود اما با خشک شدن رودخانه زاینده رود به این بخش از اقتصاد گردشگری اصفهان ضربه جدی خورده است.

تشدید روزافزون بحران آب باعث بروز پیامدهای بلندمدت نامشهود اقتصادی می شود.
تشدید روزافزون بحران آب باعث بروز پیامدهای بلندمدت نامشهود اقتصادی دیگری چون پر ابهام بودن امکان حفظ سرمایه گذاری های موجود و افزایش عدم اطمینان سرمایه گذاران و فعالین اقتصادی از پایداری بالفعل و بالقوه منابع آبی مورد نیاز برای فعالیت اقتصادی و افزایش ریسک اقتصادی برای سرمایه گذاری هم می شود.
بحران آب در آینده نه چندان دور، موجب به چالش کشیده شدن بقای جامعه و تمدن ایرانی با قدمت چند هزار ساله می شود.

این پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی باعث بروز پیامدها و هزینه های اجتماعی چون مهاجرت گسترده انسانی از مناطق کشاورزی و روستایی به حاشیه شهرها در بازه زمانی کوتاه، افزایش حاشیه نشینی در کلان شهرها و بروز آسیب های اجتماعی گوناگون را بر جامعه ایران تحمیل می کند. به گونه ای که بحران آب در حال تغییر سیمای اجتماعی جامعه ایرانی است. از این رو بحران آب در آینده نه چندان دور، موجب به چالش کشیده شدن بقای جامعه و تمدن ایرانی با قدمت چند هزار ساله می شود.  

دلایل بحران آب در ایران 

همه عوامل و دلایل درون و بیرون بخش آب، منجر به افزایش روزافزون و گسترده شکاف بین عرضه و تقاضای آب در دوران مدرن، به ویژه چهار دهه اخیر، شده است.

کارشناسان دلایل زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی متعددی برای وضعیت بحرانی کنونی منابع آب در ایران بر می شمارند. اما آنچه روشن است این است که همه این دلایل منجر به افزایش روزافزون و گسترده شکاف بین عرضه و تقاضای آب در دوران مدرن، به ویژه چهار دهه اخیر، شده است. در دهه‌های اول این شکاف با طرح های توسعه منابع آب و ورود فناوری‌های نو پاسخ داده و بر مسیر توسعه پرمصرف آب بدون درنظرگرفتن محدودیت‌های طبیعت ایران تاکید شدبرای حل این شکاف بیشتر بر مدیریت تامین آب تمرکز شد، موتور سدسازی روشن شد و اقتصاد سیاسی بزرگی حول آن شکل گرفت. همزمان تکنولوژی حفر چاه‌های نیمه عمیق و عمیق منجر به تامین آب بیشتر شد. اما با این وجود به مدیریت تقاضا و مصرف آب کمتر توجه و به مرور بر این شکاف افزوده شد.

آنچه امروز شاهد هستیم حاصل نظام تدبیر و اقدامات متعدد جامعه ایرانی در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی است.

 عوامل متعددی در افزایش شکاف بین عرضه و تقاضای آب تاثیر گذار بوده که بیشتر این عوامل، شامل محرک‌های اقتصادی، اجتماعی و غیره، در بیرون از بخش آب هستند و بر بخش آب تاثیرگذارند. بنابراین، اگر بخواهیم تحلیلی درست از عوامل تاثیرگذار بر بروز وضعیت کنونی داشته باشیم نیازمند درک صحیح از مسیر طی شده در حوزه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اکولوژیکی و رابطه متقابل بین این حوزه‌ها با هم و تاثیرگذاری و تاثیرپذیری آنها بر/از روند بهره‌برداری از منابع آب هستیم. آنچه امروز شاهد هستیم حاصل نظام تدبیر و اقدامات متعدد جامعه ایرانی در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی است.

 انتظار داشتن از آب برای تامین اهداف متعدد توسعه، ایجاد اشتغال، امنیت غذایی، تولید درآمد، امنیت ملی، ایجاد رفاء و غیره از طریق آن و عدم تعریف و تنظیم درست رابطه توسعه با آب منجر به استفاده بی رویه از منابع آب بدون در نظر گرفتن ظرفیت تحمل طبیعت ایران می شود. دست‌اندازی به حقوق نسل‌های آینده که نماینده ای در حال حاضر ندارند برای ایجاد رفاه متوهمانه و مصرف‌گرایانه با سبک زندگی مسرفانه برای یک یا دو نسل وقتی با اقتصاد سیاسی آب و انرژی غیرشفاف، پرفساد و رانت‌خیز ترکیب شود، چنین سرنوشتی را برای منابع آب رقم زده استاین طور می شود که کنش تاریخی جامعه برای توسعه و رشد اقتصادی و تحقق عدالت اقتصادی و اجتماعی در ردای قانون و تضاد منافع و رفتارهای سیاستگذاران در بازار سیاست، بروز تعارضات و پیامدهای اجتماعی و وابستگی به مسیر طی شده، کلاف مدیریت آب را سردرگم می‌کند. افزایش مسیر توسعه آب‌بر با جانمایی نامناسب فعالیت های اقتصادی، برای تامین منافع گروهی و منطقه‌ای و نه منافع ملی، و سکونت‌گاه‌های کلان جمعیتی در گستره سرزمین منجر به تعمیق و گسترده شدن شکاف بین عرضه و تقاضای آب شد

در دهه های گذشته تنها بر رویه‌های اداری با نگاهی بخشی تاکید و دو سازوکار اقتصادی و جامعه محور به حاشیه رانده شد.

یکی از عوامل اصلی بروز این کلاف سردرگم آب تغییرات در حوزه حکمرانی آب در دهه های گذشته است. از دهه ۱۳۴۰ با قانون «آب و نحوه ملی شدن آن» و عمومی شدن مالکیت آبها و مسئولیت دولت حفظ و بهره‌برداری از این منابع عمومی تغییرات چشمگیری در حکمرانی آب اتفاق افتاد. گستره فعالیت دولت یا حکومت در مدیریت منابع آب افزایش یافت و به مرور سهم مشارکت جامعه محلی و بخش خصوصی در مدیریت آب که به صورت تاریخی مشارکتی مدیریت می‌شد، محدود شد. در نتیجه تنها رویه‌های اداری با نگاهی بخشی و استفاده از رویه‌های قضایی برای کنترل تخلفات مورد توجه قرار گرفت و دو سازوکار اقتصادی و جامعه محور به حاشیه رانده شد. این موضوع توان دیگر سازوکارهای تصمیم گیری و اجرای تصمیمات و کنترل بهره برداری بی رویه از منابع آب را کم و بی اثر کرد

تاکید و تمرکز بر رویه سلسله مراتبی و اداری برای تصمیم گیری و اجرای تصمیمات در حوزه آب درکنار نظام حکمرانی عمومی غیرشفاف و رانت‌جویانه، عوام‌فریبانه و غیرکارشناسی باعث زوال سرمایه‌ اجتماعی جامعه، و پتانسیل‌های تاریخی مدیریت آب شد و امروز برای انجام هر اقدام اصلاح‌گرانه ای، با ظرفیت‌هایی که صدمه دیده اند،‌ روبرو هستیم.
شرایط امروز طبیعت از رفتار دیروز انسان و جامعه ایرانی شکل گرفته است و آینده روشن و پایدار حاصل شناخت درست مسئله و تبیین سیاست‌های درست و اجرای تدابیر دوراندیشانه و خردمندانه است. آینده جامعه ایران، به ویژه در فلات مرکزی، به آب گره خورده است و هر گونه اقدامی نیازمند درک درست از مسیر تاریخی تحولات اقتصادی، حکمرانی و اجتماعی و دلایل بروز شکاف بین عرضه و تقاضای آب می باشد.

مسئله آب یک مسئله اجتماعی، اقتصادی، ‌تاریخی و فرهنگی است و راهکاری اجتماعی و فرهنگی را می‌طلبد.
بر اساس آنچه آمد، تأکید بر مدیریت تأمین و عرضه آب و عدم توجه به مدیریت تقاضا و مصرف آب، تمرکز تنها بر رویه‌های دولتی و اداری و استمرار بر درنظر نگرفتن رویه‌ها و سازوکارهای اقتصادی، اجتماعی،  هژمونی تفکر و رویه فنی و مهندسی بر رویه اجتماعی و تاریخی،‌ حکمرانی تک سطحی متمرکز به‌جای حکمرانی چند سطحی، بدون توجه به محلی بودن مسئله آب و ظرفیت‌های ویژه مدیریت محلی آب در حل مسئله،‌ رانت‌های اقتصادی در اقتصاد سیاسی پر فساد آب و عوامل متعدد دیگر منجر تعمیق و گسترده شدن شکاف بین عرضه و تقاضای آب و وضعیت کنونی منابع آب شده استبنا بر دلایل و عوامل فوق الذکر،‌ مسئله آب بیش و پیش از اینکه مسئله فنی و مهندسی باشد، مسئله اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است تنها با تفکر فنی و مهندسی و تاکید تأمین آب بیشتر، حل نخواهد شد. از این رو، مسئله آب راهکاری اجتماعی و سیاسی و اقتصادی را می‌طلبد


 

 صفحه اصلی نوشیدن آب ولرم چه فوایدی دارد؟ ۵ نکته درباره فواید نوشیدن آب ولرم ناشتا

نوشیدن آب ولرم چه فوایدی دارد؟ ۵ نکته درباره فواید نوشیدن آب ولرم ناشتا

همیشه توصیه می شود به صورت روزانه ۶ تا ۸ لیوان آب بنوشید چرا که این امر به جلوگیری از اثرات منفی کم آبی بدن کمک می کند. اما متاسفانه بسیاری از افراد به این توصیه عمل نمی کنند و فقط نوشیدن آب را به زمان صرف وعده های غذایی موکول می کنند. یکی از بهترین راه های شکل دادن این عادت مفید، مصرف یک تا دو لیوان آب هنگامی است که از خواب بیدار می شوید. زیرا صرف آب به صورت ناشتا به هضم بهتر کمک می کند و به بدن شما کمک می کند تا در هنگام میل کردن صبحانه کالری کمتری دریافت کنید. نوشیدن آب با شکم خالی، مزایای پرشمار دیگری نیز دارد که در این مقاله با آن ها آشنا خواهیم شد.

1- افزایش سطح انرژی بدن و بهبود عملکرد مغز به کمک مصرف آب

وقتی مغز شما آب کافی دریافت نکند، دچار اختلالات شدیدی خواهید شد. این مسئله به شکل های متفاوتی چون بد خلقی، عدم تمرکز، سردرد شدید و حتی احساس خستگی و اضطراب می تواند بروز پیدا کند. فراتر از این با کاهش آب بدن، عملکرد بدنی کاهش می یابد زیرا شما انرژی کافی برای انجام فعالیت های عادی روزانه خود را در سطح بهینه دریافت نخواهید کرد.

هنگامی که صبح زود پس از بیدار شدن از خواب، به عنوان اولین وعده غذایی آب مصرف می کنید، نه تنها اطمینان حاصل می کنید که مغز آب لازم خود را دریافت کرده است بلکه مصرف آب میزان اکسیژن مصرفی را نیز افزایش می دهد که باعث هوشیاری و بیداری بیشتر می شود.

2-   با نوشیدن آب صبحگاهی، لاغر شوید

تحقیقات دانشمندان نشان داده نوشیدن آب با معده خالی می تواند به فرایند متابولیسم بدن کمک کند. وقتی نرخ سوخت و ساز بدن افزایش پیدا کند به معنای بهبود سیستم گوارش است. اگر به دنبال کاهش وزن هستید، نوشیدن آب به صورت ناشتا می تواند باعث افزایش سوخت و ساز و کالری سوزی در طول روز شود. همچنین مصرف روزانه آب، سموم و سلول های چربی را از بین خواهد برد

3-   داشتن پوستی شفاف با مصرف روزانه آب

وقتی بدن انسان با کمبود آب روبرو می شود، غلظت خون افزایش پیدا می کند و اندام های شما آب مورد نیاز خود را از سطح پوست بدن دریافت خواهند کرد. با گذشت زمان، این فرایند می تواند تمام رطوبت پوست شما را از بین ببرد و باعث شکل گیری چین و چروک در سطح آن شود.

اگر می خواهید در طول روز پوستی شاداب و درخشان داشته باشید، لازم نیست برای شروع حجم زیادی آب مصرف کنید. شما می توانید با نوشیدن آب آشامیدنی نیم لیتری پس از بیدار شدن از خواب و قبل از مصرف هر چیز دیگری، تاثیرگذاری مصرف آب بر روی پوست خود را به مرور حس کنید.

4-  کاهش سردرد و درمان یبوست با نوشیدن آب صبحگاهی

برای کسانی که میگرن های شدیدی را در طول روز تجربه می کنند، مصرف آب به کاهش مدت زمان و شدت درد آن ها کمک می کند. این امر در درجه اول به خاطر این است که مغز شما از آب تشکیل شده و اگر آب کافی نداشته باشد، نمی تواند به درستی کار کند و کمبود آب منجر به سردرد می شود.

به علاوه وقتی بدن شما آب کافی ندارد تا برخی از کارکردهای حیاتی بدن مانند حرکات روده را هدایت کند، مشکلاتی مانند یبوست رخ خواهد داد. برای کسانی که از یبوست مزمن رنج می برند، مصرف روزانه آب بهترین توصیه برای کمک به هضم و بهبود این مشکل است.

5- مصرف روزانه آب، به سلامت کلیه و قلب کمک می کند

با مصرف روزانه آب، به کلیه های خود کمک می کنید تا با سمومی که در طول خواب در بدن ساخته شده اند، مقابله کنند. هنگامی که این سموم دفع می شوند، گردش کلی خون در بدن بهبود می یابد. بدون مصرف آب، بدن شما به اندازه کافی انرژی لازم برای از بین بردن مواد مضر را ندارد. همچنین افزایش میزان مصرف مایعات باعث افزایش حجم ادرار می شود و به رقیق شدن مواد معدنی دفع شده کمک می کند. به این ترتیب خطر تشکیل سنگ های کلیوی نیز رفع خواهد شد.

چطور مصرف روزانه آب را به یک عادت تبدیل کنیم؟

اگر قرار باشد ۳۰ دقیقه تا یک ساعت اول صبح خود را بررسی کنید، به نکات غافلگیر کننده ای دست پیدا خواهید کرد. بیشتر رفتار های ما بعد از بیدار شدن از خواب آگاهانه یا ناخودآگاه خارج از عادات روزانه اتفاق می افتد که برخی از آن ها مثبت و برخی منفی هستند. یکی از بهترین روش ها برای شکل دادن عادات مثبت، پیدا کردن فعالیتی است که هر روز صبح به طور مرتب انجام می دهید و قرار دادن رفتار مورد نظر بلافاصله بعد از انجام آن است.

به عنوان نمونه بسیاری از افراد عادت دارند هر روز صبح بعد از صرف صبحانه مسواک بزنند. اگر پس از مسواک زدن آب بنوشید، به مرور این امر نیز در ذهن شما به یک عادت ثابت روزانه تبدیل خواهد شد و شست و شوی دندان های شما به مصرف آب وابسته می شود. به این ترتیب می توانید از این فعالیت به عنوان نشانه استفاده کنید تا بلافاصله بعد از آن آب بنوشید. 

0

 

کولرهای آبی در شبانه روز ۴۵۰ لیتر آب مصرف می کنند که انتظار می رود مردم نسبت به استفاده صحیح  و جلوگیری از هدر رفت آب اقدام کنند. 

با توجه به شروع فصل گرما، مصرف صحیح آب و نهادینه‌سازی فرهنگ صرفه‌جویی برای مدیریت منابع آبی امری ضرور موضوع مدیریت مصرف یک مساله مهم و حیاتی در سراسر جهان به‌ ویژه کشورهایی همچون ایران که با بحران بی آبی دست‌ و پنجه نرم می‌کنند شناخته شده و برای این مساله نیز لازم است یک اتحاد همگانی در تمام سطوح صورت بگیرد. به طور طبیعی مصرف آب در فصل تابستان افزایش می یابد، اما می توان با سه راهکار میزان این مصرف را مدیریت کرد.

کولر وسیله‌ای است که در فصل گرما مورد استفاده تمام مشترکان قرار می‌گیرد بر همین اساس کارشناسان مدیریت مصرف آب راهکارهایی را برای کاهش مصرف و یا به‌ عبارتی استفاده درست‌تر از این وسیله اعلام کرده‌اند. 

کارشناسان بر این باورند که با نصب سایبان روی کولرهای آبی 10 تا 15 درصد در مصرف آب صرفه جویی می‌شود چرا که در زیر سایبان قرار دادن کولر ضمن کاهش مصرف انرژی از تابش مستقیم نور خورشید و هدررفت مقدار زیادی آب ناشی از تبخیر جلوگیری می کند.

علاوه‌ بر این استفاده از کولرهایی به رنگ سفید که بیشترین بازتابش نور را دارد می‌تواند تاثیر زیادی در نحوه مدیریت مصرف آب داشته باشد، همچنین اطمینان از سلامت شناور کولر جهت جلوگیری از سرریز آب، عایق بندی کانال کولر جهت جلوگیری از هدرروی سرما، افزایش راندمان کولر و همچنین عدم استفاده از دور تند کولر همگی مواردی است که دست‌اندرکاران حوزه مدیریت مصرف بر آن تاکید دارند.از سوی دیگر استفاده از کلیدهای ترموستات و نصب آنها یکی دیگر از روش های موثر در کاهش مصرف انرژی و آب است. کلیدهای هوشمند این توانایی را دارند که با توجه به اندازه گیری دمای محیط، روشن و خاموش شده و از مصرف بیهوده آب و انرژی جلوگیری کنند .

نشتی کولر و تنظیم نبودن شناور همچنین نشتی از شیلنگ آبرسانی به کولر بر اثر فرسودگی باعث هدر رفت آب است. استفاده از کلیدهای ترموستات بنحوی که این کلیدهای هوشمند باتوجه به اندازه گیری دمای محیط، روشن و خاموش شده و از مصرف بیهوده آب جلوگیری می نمایند، ضروری است.

ضرورت مصرف بهینه آب در فصل گرما در صورت رعایت نکات، مصرف آب کولر به میزان ۲۰ الی ۳۰ درصد کاهش می یابد.

مصرف نجومی و هدر رفت آب در تابستان توسط کولرهای آبی معضلی است که در کلان‌شهرها‌ی ایران‌زمین، دغدغه متولیان تأمین آب شرب شهری است آنچه در کولرهای آبی واضح است این است که در طراحی آن به موضوع جلوگیری از هدر رفت آب توجه جدی نشده و هدف فقط خنک کردن بوده است.

 

درصد از سطح کره‌ی زمین با آب پوشیده شده است، اما فقط یک درصد از این آب قابل‌شرب است. از آنجایی که آب، منبع حیات در زمین است، حفظ آن اهمیت زیادی دارد. صرفه جویی در مصرف آب می‌تواند به‌سادگی از خانه شروع شود. شما می‌توانید هنگام استفاده از لباسشویی، ظرفشویی، مسواک زدن و آبیاری گلدان‌ها، با رعایت برخی نکات، آب را به‌شیوه‌های هوشمندانه‌تری مصرف کنید. همراه ما باشید تا با نکات ارزشمندی درباره راه‌های صرفه جویی در مصرف آب آشنا شوید.

صرفه جویی در مصرف آب در سرویس بهداشتی

۱. شیر آب، سیفون و لوله‌ها را برای حصول اطمینان از عدم نشتی، بررسی کنید

نشتی در خانه می‌تواند سالانه حدود ۱۱ هزار لیتر آب را هدر بدهد. به همین دلیل مطمئن شوید که همه‌ی تجهیزات سالم باشند.

  • اگر نشتی پیدا کردید، به‌سرعت منبع آن را بیابید و تعمیر کنید.
  • اگر مطمئن نیستید که توالت فرنگی نشتی دارد، مقداری رنگ خوراکی در منبع آب آن قرار دهید و بدون کشیدن سیفون، ۱۵ دقیقه صبر کنید. اگر این رنگ خوراکی به آب کاسه‌ی توالت رسید، نشتی وجود دارد.

۲. هنگام مسواک زدن یا اصلاح صورت، شیر آب را ببندید

دلیلی ندارد که در تمام مدت اصلاح صورت یا مسواک زدن، شیر آب باز باشد. برای صرفه جویی در مصرف آب فقط زمانی که به آب نیاز دارید، آن را باز کنید.

  • اگر صورت‌تان را در حمام اصلاح می‌کنید، هنگام اصلاح دوش حمام را ببنید.

۳. به دوش حمام‌تان سر دوشی کم‌مصرف وصل کنید

بسیاری از دوش‌های حمام، در هر دقیقه حدود ۹.۵ لیتر آب مصرف می‌کنند. با نصب سر دوشی‌های کم‌مصرف، ضمن حفظ فشار آب، آب کمتری مصرف خواهد شد.

  • قیمت سر دوشی مناسب است و لازم نیست هزینه‌ی زیادی بابت آن بپردازید.

۴. در شیر آب مخزن هوا نصب کنید

یک مخزن هوا پشت شیر آب نصب کنید. این موضوع سبب افزایش فشار هوا در پشت آب و افزایش فشار آب می‌شود. این وسیله به‌سادگی و ارزانی قابل‌نصب است.

۵. زمان حمام خود را کوتاه‌تر کنید

می‌توانید پیش از رفتن به حمام، زمان‌‌سنجی را تنظیم کنید و پیش از به پایان رسیدن زمان از حمام خارج شوید. هر دو دقیقه‌ای که دوش حمام کمتر باز باشد، ۳۸ لیتر آب کمتر مصرف می‌شود.

  • مصرف آب هنگام دوش گرفتن، حدود یک‌سوم کمتر از استحمام در وان حمام است. بنابراین تلاش کنید تا به جای استفاده از وان، دوش کوتاهی بگیرید

۶. سیفون سرویس بهداشتی را در حالت کم‌مصرف قرار دهید

اگر سیفون دستشویی در حالت کم‌مصرف باشد، کمتر از ۶ لیتر آب مصرف می‌شود، اما در حالت عادی، این میزان حدود ۴ برابر است.

  • حتما بررسی کنید که در حالت کم‌مصرف هم توالت به‌خوبی حالت عادی تمیز شود.

۷. از توالت به عنوان سطل زباله استفاده نکنید

درصورتی که دستمال یا قرص در توالت بیندازید، شاید ناچار شوید چندین بار سیفون را بکشید. این موضوع سبب هدر رفتن آب می‌شود.

صرفه جویی در مصرف آب هنگام شستشوی لباس

۸. ماشین لباسشویی قدیمی خود را با نمونه‌ای کارآمدتر جایگزین کنید

ماشین‌های لباسشویی قدیمی هر بار حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ لیتر آب مصرف می‌کنند، اما شما می‌توانید با خرید ماشین لباسشویی جدید، این میزان را به نصف برسانید. این ماشین‌های لباسشویی نه‌تنها آب کمتری مصرف می‌کنند، بلکه لباس‌ها را هم تمیزتر می‌شویند.

  • لباسشویی‌هایی با درب جلو، آب و انرژی کمتری مصرف می‌کنند.

۹. فقط هنگامی که ظرفیت لباسشویی تکمیل است، آن را به کار بیندازید

فقط با انداختن دو جفت جوراب و زیرپوش، لباسشویی را روشن نکنید. تنها پس از تکمیل ظرفیت لباسشویی آن را به کار بیندازید تا در مصرف آب هم صرفه‌جویی کرده باشید.

  • تنها به اندازه‌ی ظرفیت لباسشویی در آن لباس قرار دهید. قرار دادن تعداد بسیار زیاد لباس در لباسشویی نیز باعث کاهش قدرت تمیزکنندگی آن می‌شود.
  • لباسشویی را در حالت شستشوی اقتصادی قرار دهید تا هم در مصرف آب و هم برق صرفه‌جویی کنید.

 

کاهش مصرف آب و ۵ راهکار موثر در کسب و کار شما

کلید اصلی موفقیت در کاهش مصرف آب یک سازمان، نهاد، شرکت و مشارکت کارکنان و ارزیابی مکرر راهکارهای حفاظت از منابع آبی می باشد.

در کشورهای صنعتی، بیش از ۵۰ درصد از مصارف انسانی آب مربوط به کسب و کارها می باشد. از آنجا که تجهیزات و تاسیسات تولیدی و صنعتی یکی از اصلی ترین مصرف کنندگان آب می‌باشند، یکی از جدی ترین چالش های صنایع و شرکت ها به کارگیری شیوه های صحیح مدیریت آب برای بهره وری بهتر، کاهش پساب و پایین آوردن میزان مصرف می باشد. این امر علاوه بر تاثیر مثبت بر روی محیط زیست موجب افزایش درآمد شرکت ها و صنایع نیز می شود.

بسیاری از کمپانی های بزرگ جهان مانند Coca-Cola، Johnson & Johnson و MillerCoors برنامه های آبی متعددی را برای بهینه سازی مصرف آب و کاهش نیاز به منابع آبی در دستور کار خود قرار داده اند. این اقدامات از حمایت کامل کارکنان برخوردار بوده و علاوه بر صرفه جویی قابل توجه در مصرف انرژی، باعث پایداری منابع آبی و محیط زیست نیز شده است.

به عنوان مثال در سال ۲۰۱۵ کمپانی Coca-Cola با همکاری شرکت Xylem موفق به جایگزینی میزان آب استفاده شده برای تولید نوشیدنی های شرکت، از منابع شهری و طبیعی گشت. طبق برآوردهای صورت گرفته این ابتکار Coca-Cola منجر به بازگشت ۱۱۵ درصدی آب مصرف شده (۹/۱۹۱ میلیارد لیتر) در حجم فروش جهانی این شرکت شده است. مازاد آب مورد استفاده در تجهیزات و فرآیندهای شرکت نیز پس از تصفیه به سیستم های شهری یا طبیعت برگردانده می شود.

برای کاهش موثر حجم آب مصرفی در شرکت ها و صنایع نیاز به تعهد و مشارکت کارکنان و روش شناسی دقیق برای اندازه گیری صحیح میزان آب مصرفی می باشد.

۵ راهکار موثر برای کاهش هدر رفت آب در شرکت ها و صنایع 

  1. تعریف مشکلات آبی و نتایج قابل انتظار و مطلوب: اولین گام در مدیریت بهتر و کاهش مصرف آب در کمپانی شما، شناسایی مشکلات موجود و تعیین اهداف مورد نظر است. به عنوان مثال این موارد می توانند شامل کاهش خطرات مرتبط با کمبود آب، رشد و بهبود مزایای رقابتی در شرکت شما یا کاهش هزینه های جاری باشد. نکته ی بسیار مهم و مشترک در تمامی این موارد، فرهنگ سازی موثر و نظارت بیشتر و بهتر بر روی مسائل زیست محیطی می باشد.
  2. اندازه مقدار آب مصرفی : مرحله ی بعدی ایجاد یک برنامه ی مدیریت آب می باشد و این کار را می توان با بررسی نحوه ی مصرف آب در کمپانی خود آغاز نمایید. به یاد داشته باشید اگر قادر به اندازه گیری چیزی نباشید، نمی توانید آن را بهبود ببخشید. اگر تاکنون موفق به انجام این کار نشده اید، از همین امروز اندازه گیری مقدار آب مصرفی و تعیین اهداف ملموس در این رابطه را به طور جدی آغاز نمایید. برای یافتن پرمصرف ترین مناطق، از نصب صحیح تجهیزات اندازه گیری و همچنین قرائت و بررسی مدون آن ها اطمینان حاصل نمایید. اطلاع دقیق از هزینه های آبی یکی دیگر از نکات کلیدی برای اندازه گیری و هدف گذاری در این رابطه می‌باشد. استفاده از طرح های مدیریتی آب که مبتنی بر هزینه های بالقوه و حفظ محیط زیست است، منجر به برآورده شدن اهداف مالی و زیست محیطی تعیین شده از سوی کمپانی و سایر مراجع مربوطه خواهد شد. در صورت امکان از نیرو یا مشاوران متخصص استفاده نمایید، این امر نه تنها موجب درک بهتر شما از میزان آب مصرفی تجهیزات و فرآیندها می گردد بلکه کمک شایانی به تشخیص پرمصرف ترین نقاط، تعیین پایه ی متوسط برای مصرف آب و فراهم نمودن اطلاعات جزئی در رابطه با فرصت های کاهش مصرف، می نماید. در صورت هزینه بر بودن استفاده از نیروی متخصص، می توانید با آموزش صحیح بخشی از کارکنان خود از برون سپاری این امر خودداری نمایید.
  3. تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده از مصرف: پس از اندازه گیری مقدار کلی آب مصرف شده توسط کمپانی، نوبت به ارزیابی پرمصرف ترین نقاط و مقایسه آن ها با معیارهای شرکت می‌باشد. این کار موجب کمک به تشخیص فرصت های موجود در راستای بهینه سازی سیستم می گردد. پیشنهاد می شود در طول مرحله ی آنالیز، اقدام به طرح و پاسخ به سوالات زیر نمایید:
  • مسئولیت نظارت و مدیریت سیستم آبی مجموعه ی شما بر عهده ی چه کسی می باشد؟
  • آیا تاکنون اقدام به ارزیابی سن و بهره وری تجهیزات آبی خود از قبیل شیرها، سرویس‌های بهداشتی و سیستم های آبیاری نموده اید؟
  • در صورت استفاده از سیستم های آبیاری آیا در طول روز از آن ها استفاده بهینه می‌گردد؟ تنظیمات مناسبی بسته به نیازها، شرایط فصلی و موقعیت جغرافیایی در آن ها انجام شده است؟
  • در صورتی که از تجهیزات برج خنک کن استفاده می نمایید آیا بازدهی سیستم مناسب می باشد و چه اقداماتی را می توان در راستای ارتقا سیستم و نحوه ی استفاده آن از آب انجام داد؟
  • آیا میزان آب مصرفی تجهیزات صنعتی و تولیدی را اندازه گیری می کنید؟ در این صورت آیا اقدام به رعایت معیارهای مورد نیاز برای بهینه سازی فرآیندهایی مانند خنک کاری، شستشو و روانکاری نموده اید؟

فراهم نمودن ابزار و آموزش های مناسب برای تیم مدیریت و حفاظت از منابع آبی کمک شایانی به انتخاب رویکردهای مناسب در راستای کاهش آب مورد نیاز در مجموعه خواهد نمود.

  1. بهبود مصرف فعلی آب: با اطلاعات جمع آوری شده در طی مراحل اندازه گیری و تجزیه و تحلیل، تیم شما آمادگی لازم برای تهیه و پیاده سازی طرح مدیریت آب را دارا خواهد بود. با اهدافی واقع بینانه و به نسبت راحتر، کار خود را آغاز نمایید. برخی روش های نسبتا ساده تر و کم هزینه تر برای صرفه جویی در استفاده از آب عبارتند از:
  • تشخیص و رفع نشتی های موجود در لوله ها، لوازم و تجهیزات
  • استفاده از محدود کننده های جریان برای شیرهای سرویس های بهداشتی
  • نوسازی سرویس های بهداشتی (کاهش مقدار آب مورد استفاده در فلاش تانک ها)
  • کاهش مقدار آب مورد استفاده برای مصارف خارجی مانند گیاهان و فضای سبز (با استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف آب و گیاهان مقاوم تر)
  • استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه شده برای مصارفی مانند آبیاری، برج های خنک کن و سایر مصارف غیر شرب

پس از به کارگیری این روش های زود بازده، می توان از استراژی ها و برنامه های بلند مدت مناسب برای مدیریت بهتر منابع استفاده نمود.

  1. کنترل مداوم تجهیزات و برنامه های تدوین شده و گسترش آن ها: انجام اقدامات اولیه ی مرتبط با صرفه جویی در مصرف آب به معنای شروع راهی طولانی و زمان بر می باشد. برای اطمینان از تدوام این موفقیت، انجام اندازه گیری های مورد نیاز و مقایسه ی عملکرد سیستم با نتایج مورد انتظار بسیار مهم می باشد. برای تحقق این امر باید اقدام به ایجاد سیستمی نظارتی و کنترلی برای تهیه گزارش از روند پیشرفت کار ایجاد نمود، و از همه مهمتر کارمندان خود را تشویق به اجرای هر چه بهتر این طرح نمایید.

همچنین می توانید با انجام اموری مانند به اشتراک گذاری نتایج کارهای صورت گرفته و دستیابی به اهداف تعیین شده با کارکنان خود موجب ترویج تعهد شرکت نسبت به برنامه های آتی و مشارکت بیشتر کارکنان در اجرای آن شوید. همچنین استفاده از نظرات و پیشنهادات کارکنان در رابطه با راهکارهای کاهش هزینه آب و صرفه جویی در مصرف آن، می تواند بسیار کمک کننده و اثر بخش باشد. این اقدامات موجب ایجاد حس غرور و مالکیت کارکنان در این فرآیند شده و سرعت رشد آن را افزایش خواهد داد.

در نهایت برای اطمینان از مدیریت صحیح آب توسط مجموعه خود، برنامه های در حال اجرای خود را به طور مداوم بازرسی نموده و موفقیت های به دست آمده را ارزیابی نمایید. فراموش نکنید یکی از مهم ترین نکات برای کاهش مصرف آب و هزینه های مربوط به آن، توسعه مداوم برنامه های در حال اجرا و استفاده از روش های جدید و به روز است.  

5 / 5 ( 2 امتیاز )

کاهش سختی آب

سختی گیری آب شامل حذف کلسیم، منیزیم و بعضی دیگر از کاتیون های فلزی موجود در آب سخت می باشد. آب نرم حاصل شده با صابون سازگارتر بوده و باعث افزایش عمر سیستم لوله‌کشی می شود. کاهش سختی آب معمولاً از طریق سختی گیری با آهک یا سختی گیر رزینی انجام می گیرد.

اصول اولیه

وجود یون های فلزی خاص مانند کلسیم و منیزیم که عمدتاً به صورت بی کربنات ها، کلریدها و سولفات ها در آب می باشند، باعث بروز مشکلات متعددی می شوند.

آب سخت غالباً منجر به تولید رسوب آهک می شود، که خود باعث بروز مشکل در لوله کشی، و ایجاد خوردگی در قطعات و مواد گالوانیزه می گردد. در واحدهای سختی گیر آب و کاهش سختی در مقیاس صنعتی، رسوب حاصل از پساب خروجی فرآیند احیا می تواند موجب گرفتگی سیستم های فاضلاب گردد.

حس لغزندگی ای که هنگام شستن دست ها با آب نرم ایجاد می شود، به دلیل تمایل صابون برای چسبیدن به چربی ها در لایه های سطحی پوست می باشد که این امر منجر به پاک نشدن مولکول های آب با رقیق سازی جزئی می شود. در مقابل، در مناطقی که آب سخت وجود دارد، آب حاصل از شستشو شامل یون های کلسیم یا منیزیم می باشد که باعث تشکیل نمک های نامحلولی می شود که به طور موثری صابون های باقی بر روی پوست را شسته و اما در اغلب اوقات نیز لایه ای از استرات های نامحلول را بر روی سطح دوش و حمام که کف صابون نامیده می شود، ایجاد می کند.

خوشایند یا غیرخوشایند بودن هر کدام از این تاثیرات کاملاً سلیقه ای بوده و وابسته به سلیقه‌ی افراد می باشد. افرادی که اثرات نرم بودن (مانند سختی شستن صابون در آب نرم) آب برای آن ها ناخوشایند می باشد، ممکن است با استفاده از مواد شیمیایی ای مانند جوش شیرین، کلسیم کلرید یا منیزیم سولفات آب را سخت نمایند.

روش ها

رایج ترین روش ها برای از بین بردن و کاهش سختی آب متکی به رزین های تبادل یونی یا اسمز معکوس می باشند. سایر رویکردها که شامل روش های ته نشینی، تجزیه و جداسازی می باشند، با اضافه نمودن عوامل چنگاله (در علم شیمی و مهندسی بسپار، به ترکیبی ناجورحلقه که دارای حداقل یک کاتیون فلزی (در هَم‌تافت‌ها) یا یون هیدروژن است، چَنگاله یا کی‌لیت، (Chelate) می‌گویند) صورت می گیرد.

تجهیزات رزین های تبادل یونی

سیستم های متعارفی که برای سختی گیری آب در مصارف خانگی مورد استفاده قرار می گیرند، معمولاً در قالب رزین های تبادل یونی می باشند که در آن ها یون های ایجاد کننده سختی معمولا +Ca 2 و +Mg 2 – با یون های سدیم تبادل می شوند. همانطور که می دانید، تجهیزات تبادل یونی با جابجایی منیزیم و کلسیم (+Ca 2 و +Mg 2) با یون های سدیم یا پتاسیم (+Na و +K) میزان سختی را کاهش می دهند.

رزین های تبادل یونی پلیمرهای آلی ای می باشند که شامل گروه های فعال آنیونی ای هستند که در آن ها کاتیون های دو بار مانند +Ca 2 پیوندهای قوی تری نسبت به کاتیون های یک بار مانند +Na ایجاد می کنند. مواد غیرآلی ای که زئولیت نامیده می شوند نیز دارای خصوصیات تبادل یونی می باشند. این مواد آلی به طور گسترده ای در مواد شوینده مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین از رزین ها می توان برای حذف کربنات ها، بی کربنات ها و یون های سولفات نیز استفاده نمود که با جذب این موارد، رزین ها اقدام به آزاد نمودن یون های هیدروکسید می کنند.

پس از آنکه تمام یون های موجود +Na با یون های کلسیم و منیزیم جایگزین شد، بسته به رزین استفاده شده و با استفاده از محلول سدیم کلرید یا سدیم هیدروکسید، باید اقدام به شارژ مجدد رزین از طریق جداسازی یون های+Ca 2 و+Mg نماییم. برای شارژ مجدد رزین های آنیونی غالباً از محلول سدیم هیدروکسید یا پتاسیم هیدروکسید استفاده می شود. فاضلاب خروجی از ستون تبادل یونی که دارای نمک های کلسیم و منیزیم نامطلوب می باشد، معمولاً به سیستم فاضلاب تخلیه می شود.

سختی گیری آب با آهک

سختی گیری وکاهش سختی آب توسط آهک فرآیندی می باشد که در آن برای از بین بردن سختی آب به آن آهک اضافه می کنند. این فرآیند مزایای متعددی نسبت به تبادل یونی دارد اما نیازمند نیرویی تمام وقت و با تجربه برای بهره برداری از تجهیزات می باشد.

عوامل چنگاله

از چنگاله ها در آنالیزهای شیمیایی، به عنوان سختی گیر آب و بسیاری از محصولات تجاری مانند شامپو ها و مواد نگهدارنده ی غذا استفاده می شود. از سیتریک اسید برای نرم کردن آب در صابون ها و مواد شوینده استفاده می شود. یکی از پرمصرف ترین چنگاله های مصنوعی مورد استفاده اتیلن دی آمین تتراستیک اسید (EDTA) می باشد.

تقطیر و آب باران

از آنجا که +Ca 2 و +Mg نمک هایی غیر فعال هستند، می توان آن ها را با تقطیر آب حذف نمود. در بیشتر موارد تقطیر عملی بسیار هزینه بر است. آب باران به دلیل تقطیر طبیعی در طول فرآیند چرخه ی آب (تبخیر، چگالش و بارش)، نرم می باشد.

اسمز معکوس

اساس کار اسمز معکوس (RO) بهره گیری از گرادیان های فشار هیدرواستاتیک بر روی ممبرانی خاص می باشد. ممبران ها دارای منفذهایی بسیار ریز می باشند که فقط اجازه ی عبور مولکول های اکسیژن را داده و یون های ایجاد کننده ی سختی مانند+Ca 2و +Mg 2 پشت ممبران باقی مانده و توسط آب مازاد به قسمت تخلیه برده می شود. آب عبور داده شده نرم و عاری از هر یون سختی ساز (بدون اضافه کردن یون های دیگر) می باشد. ممبران ها دارای ظرفیت مشخصی می‌باشند و نیاز به تعویض دوره ای دارند.

دستگاه های غیر شیمیایی

برخی از سازندگان تجهیزات ادعا می کنند که دستگاه های الکترونیکی آن ها بر تعامل مواد معدنی با آب تاثیر گذاشته و مانع از چسبیدن مواد معدنی به سطح  آب می گردد. از آنجا که ساز و کار این سیستم بر اساس تبادل یونی نمی باشد (برخلاف سختی گیرهای سنتی)، مزیت بزرگی برای کاربران ایجاد می شود و دیگر نیازی به اضافه نمودن هیچ گونه نمکی به سیستم نیست. تا زمانی که کاهش اندازه ی ذرات و افزایش رشد گیاهان وجود داشته باشد، استفاده از این سیستم ها  منجر به حذف مواد معدنی به تنهایی نخواهد نشد. در عوض تنها توانایی تغییر اثرات آب حاوی مواد معدنی در پایین دست را دارا هستند، که به عنوان مثال می توان به ته نشینی رسوبات کلسیمی و تکه های نمک در خاک اشاره نمود. کارکرد اصلی این سیستم به جای کاهش سختی آب بیشتر مناسب عنوان بهسازی آب می باشد.

ادعاهای مشابه مانند تصفیه مغناطیسی آب نیز معتبر نمی باشند. برای مثال زمانی که این دستگاه به صورت علمی مورد آزمایش قرار گرفت، هیچ گونه کاهشی در تشکیل رسوب مشاهده نشد. پرکاربردترین روش های غیر شیمیایی سختی گیری و کاهش سختی آب از بین موارد ذکر شده در بالا، اسمز معکوس و تقطیر می باشد.

اثرات بهداشتی

طبق توصیه ی سازمان پیشگیری و کنترل بیماری (CDC) میزان استفاده از سدیم نباید از ۲۳۰۰ میلی گرم در روز بیشتر باشد، اما این عدد در ایالات متحده در حدود ۳۵۰۰ میلی گرم در روز می باشد. از آنجا که مقدار سدیم موجود در آب شرب (حتی بعد از سختی گیری آب) نشان دهنده‌ی درصد قابل توجهی از مصرف روزانه ی افراد نمی باشد، لذا سازمان حفاظت از محیط زیست امریکا وجود سدیم در آب شرب را باعث بروز اثرات نامطلوب بر روی سلامتی نمی داند.

کسانی که نسبت به سدیم حساس می باشند می توانند با استفاده از اسمز معکوس، سدیم و سایر ناخالصی های احتمالی موجود را از آب شرب و آب مورد استفاده برای پخت و پز حذف کنند. همچنین می توان از پتاسیم کلرید به جای سدیم کلرید استفاده نمود (این کار موجب بالا رفتن هزینه ها می شود). برای افرادی که از عارضه های کلیوی رنج می برند، استفاده ی زیاد از پتاسیم می تواند موجب عوارضی مانند تپش قلب شود.

در مقایسه روش های اسمز معکوس و تقطیر که برای تولید آب نرم استفاده می شوند، آب سخت با کاهش میزان حلالیت یون های سمی فلزی مانند سرب و مس (این مواد حلالیت بیشتری در آب نرم دارند)، باعث ایجاد مزیت های بهداشتی و سلامتی می گردد.

اثرات زیست محیطی

به دلیل جایگزینی کلسیم و منیزیم با سدیم درآب نرم (با اندازه گیری شاخص سدیم کربنات باقی مانده)، این آب برای استفاده در مصارف آبیاری و کشاورزی مناسب نمی باشد، چرا که موجب قلیایی شدن خاک می گردد. به همین دلیل در اغلب مواقع از تجهیزات غیرشیمیایی به جای روش قدیمی کاهش سختی آب استفاده می شود.